Gender kan meespelen in hoe iemand omgaat met alcoholgebruik. Zo kunnen schaamte en maatschappelijke verwachtingen van invloed zijn op hoe open iemand over alcohol drinken praat.
Bij oudere cliënten met problematisch alcoholgebruik spelen naasten vaak een belangrijke rol. Ze kunnen steun bieden, veranderingen signaleren en helpen bij het herstel. Maar soms raakt de balans tussen helpen en overnemen zoek. Wat als de zorg steeds meer tijd en energie kost? Of als je ongemerkt verantwoordelijkheden overneemt die eigenlijk bij de ander horen?
Goedbedoelde hulp heeft niet altijd het gewenste effect
Stel: een dochter merkt dat haar vader steeds vaker drinkt. Ze maakt zich zorgen en probeert hem zoveel mogelijk te ontlasten. Ze doet zijn boodschappen, regelt afspraken en belt dagelijks om te controleren of alles goed gaat.
Haar betrokkenheid is waardevol. Maar ondertussen raakt ze zelf overbelast. En doordat ze steeds meer taken overneemt, krijgt haar vader misschien minder gelegenheid om zelf verantwoordelijkheid te nemen.
Als zorgprofessional is het daarom belangrijk om niet alleen te kijken naar wat naasten voor een cliënt doen, maar ook naar wat die betrokkenheid met henzelf én met de cliënt doet.
Drie tips voor de praktijk
1. Vraag niet alleen wat een naaste doet, maar ook hoe het gaat.
Naasten vertellen vaak uitgebreid over de problemen van hun dierbare, maar minder snel over zichzelf. Vraag daarom eens: 'Hoe is deze situatie eigenlijk voor jou?' of 'Wat kost het je om deze steun te bieden?'
2. Maak onderscheid tussen ondersteunen en overnemen.
Bespreek samen welke hulp bijdraagt aan het herstel en waar de cliënt zelf de regie kan houden. Een eenvoudige vraag kan zijn: 'Wat zou er gebeuren als je deze taak niet meer voor hem of haar zou doen?'
3. Geef ruimte aan grenzen.
Naasten kunnen zich schuldig voelen wanneer ze minder willen of kunnen helpen. Maak bespreekbaar dat grenzen stellen niet hetzelfde is als iemand in de steek laten. Juist door rekening te houden met hun eigen behoeften, kunnen naasten betrokken blijven zonder zichzelf voorbij te lopen.
Wie zorgt er voor de naasten?
Samenwerken met naasten betekent meer dan hen betrekken bij de behandeling. Het betekent ook aandacht hebben voor hun ervaringen, zorgen en grenzen. Bovendien is niet iedere relatie hetzelfde. Waar de ene naaste steun biedt, kan de betrokkenheid van een ander juist spanning opleveren.
Microlearning
In de microlearning Het belang van naasten maak je kennis met Ben, een oudere man met problematisch alcoholgebruik, en de mensen om hem heen. Je ontdekt hoe verschillend hun rollen zijn en welke invloed zij kunnen hebben op zijn herstel. Ook sta je stil bij wat dit betekent voor jouw samenwerking met naasten.
