Er is een internationaal verdrag waarin wordt bepaald dat iedereen gelijk(waardig) is, ook de cliënt en de hulpverlener. Wat betekent dat voor de praktijk in de ggz?
In 2023 hadden naar schatting 1,17 miljard mensen een psychische aandoening. Dat blijkt uit de Global Burden of Diseases, Injuries, and Risk Factors Study (GBD), waarin gegevens uit 204 landen zijn verzameld.
Meer depressie, angst- en eetstoornissen
De onderzoekers keken onder meer naar depressie, angststoornissen, schizofrenie en eetstoornissen. Tussen 1990 en 2023 nam het aantal mensen met deze aandoeningen sterk toe. Vooral depressie, angststoornissen en eetstoornissen komen steeds vaker voor.
Gevolgen
Psychische aandoeningen hebben ook een grote invloed op de gezondheid. In 2023 waren ze verantwoordelijk voor 6,1% van alle verloren gezonde levensjaren (DALY's). Een DALY is een maat die laat zien hoeveel gezonde levensjaren verloren gaan door ziekte of vroegtijdig overlijden. Daarmee zijn psychische aandoeningen inmiddels de vijfde belangrijkste oorzaak van gezondheidsverlies wereldwijd. In 1990 stonden ze nog op de twaalfde plaats.
Verschillen
De impact is niet voor iedereen gelijk. Vrouwen verliezen gemiddeld meer gezonde levensjaren door psychische aandoeningen dan mannen. Ook valt op dat de grootste ziektelast ligt bij jongeren van 15 tot 19 jaar.
Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk om psychische problemen zo vroeg mogelijk te signaleren en te behandelen. Daarnaast moet meer aandacht worden besteed aan preventie en aan zorg die aansluit bij de behoeften van specifieke groepen, zoals vrouwen en jongeren.
Maatschappelijke verantwoordelijkheid
De onderzoekers sluiten af met een duidelijke boodschap: investeren in geestelijke gezondheid is geen luxe, maar een maatschappelijke verantwoordelijkheid. Tegelijkertijd roept de sterke toename van psychische aandoeningen de vraag op welke maatschappelijke en wereldwijde ontwikkelingen bijdragen aan deze groei.
Reflectie voor de praktijk
Hoewel je in je dagelijkse werk niet meteen aan de slag kunt met deze informatie, kan het helpen je onderstaande vragen af en toe te stellen:
- Zie je cliënten pas als de klachten al ernstig zijn, of is er ruimte om eerder in beeld te komen?
- Welke signalen van psychisch lijden worden in jouw werksetting misschien nog gemist?
- Sluit jouw behandeling of begeleiding voldoende aan bij de levensfase en context van de cliënt?
- Heb je tijdens de behandeling ook aandacht voor beschermende factoren, zoals sociale steun, dagstructuur en veerkracht?
- Met welke collega's of organisaties kun je beter samenwerken om psychische problemen eerder te signaleren en passende ondersteuning te bieden?